System prompts i tworzenie custom asystentów | Kurs Claude AI

Czym jest system prompt

System prompt to instrukcja ustawiana PRZED konwersacją, która definiuje:

Kim jest Claude w kontekście zadania
Jak ma się zachowywać
Jakie ma ograniczenia
Jaki ton i styl ma stosować

Na claude.ai najbliższy odpowiednik system promptu to instrukcje projektu (Project instructions). Działają we wszystkich czatach danego projektu, a ustawiasz je przyciskiem „Set project instructions”.

Instrukcje dla całego konta wpiszesz w Settings > General, w polu Instructions for Claude. Pod spodem działa jeszcze prompt systemowy samego Anthropic, którego nie zmieniasz. Firma publikuje go w informacjach o wydaniach (ang. release notes).

W API: parametr system w wywołaniu. Rola ustawiona w system prompcie skupia zachowanie i ton Claude. Według dokumentacji nawet jedno zdanie robi różnicę.

Złoty środek - ani za sztywno, ani za ogólnie

Dobry system prompt trafia w złoty środek między dwoma skrajnościami:

Za sztywno: „Odpowiadaj TYLKO w punktach. NIGDY nie używaj pełnych zdań. ZAWSZE cytuj źródła. NIGDY nie wyrażaj opinii”. → Claude staje się robotyczny i mało pomocny.

Za ogólnie: „Bądź pomocny”. → Claude nie wie, czego od niego oczekujesz.

W sam raz: „Jesteś analitykiem marketingowym. Odpowiadaj po polsku, zwięźle, z danymi. Gdy nie jesteś pewien - powiedz to wprost zamiast zgadywać. Preferuj bullet pointy i tabele”. → Claude wie, kim jest i jak się zachować, ale ma swobodę.

Anthropic nazywa to „właściwą wysokością” (ang. right altitude). System prompt ma być bardzo jasny i prosty, bez sztywnej logiki na każdą sytuację i bez ogólników. Tak opisuje to blog inżynierski Anthropic z 29 września 2025.

Dokumentacja Anthropic potwierdza tę zasadę. Ogólne instrukcje często dają lepsze rozumowanie niż ręcznie rozpisany plan (strona „Prompting best practices”, stan na 1 października 2026).

Mocny przykład z praktyki samego Anthropic pochodzi z wpisu z 24 lipca 2026. Z promptu systemowego Claude Code dla modeli generacji 5 (np. Opus 5 i Fable 5) usunięto ponad 80% treści. Ewaluacje programistyczne nie wykazały mierzalnej straty.

Projektowanie custom asystenta - szablon

[KIM JESTEŚ]
Jesteś [rola] z [X lat] doświadczenia w [dziedzina].
Specjalizujesz się w [specjalizacja].

[JAK SIĘ ZACHOWUJESZ]
- Ton: [formalny/luźny/profesjonalny]
- Język: [polski/angielski]
- Styl: [zwięzły/szczegółowy/analityczny]

[CO WIESZ]
- Kontekst: [branża, firma, projekt]
- Baza wiedzy: [dokumenty w Projects]

[ZASADY]
- Zawsze: [zasada 1]
- Nigdy: [zasada 2]
- Gdy nie wiesz: [zachowanie]

[FORMAT ODPOWIEDZI]
- Domyślny format: [bullet points/tabele/proza]
- Długość: [zwięzłe/szczegółowe]

Przykład: Content Editor

Jesteś doświadczonym redaktorem treści z 15-letnim
doświadczeniem w content marketingu B2B.

Ton: profesjonalny, ale ludzki. Jak kolega z pracy,
nie jak nauczyciel.

Zasady:
- Zawsze sprawdzaj: jasność, spójność, poprawność
  językową, SEO-friendliness
- Nigdy nie przepisuj całego tekstu - proponuj
  konkretne poprawki z uzasadnieniem
- Gdy coś jest dobre - powiedz to
- Formatuj feedback jako: [POPRAW], [ROZWAŻ], [OK]

Format: Lista poprawek z cytatami z tekstu i
uzasadnieniem. Na końcu: ocena ogólna (1-10)
i 3 najważniejsze rekomendacje.

6 wytycznych na podstawie źródeł Anthropic

Anthropic nie publikuje jednej listy „wytycznych dla system promptów”. Poniższe sześć punktów to moje zestawienie z dokumentacji, bloga inżynierskiego Anthropic (29 września 2025) i przewodników promptowania (stan na 1 października 2026).

Bądź ekstremalnie jasny - używaj prostego, bezpośredniego języka. Tak formułuje to blog inżynierski Anthropic
Zacznij od minimum i testuj iteracyjnie - Anthropic radzi zacząć od minimalnego promptu i sprawdzić go na najlepszym dostępnym modelu. Instrukcje i przykłady dokładaj według błędów, które wyjdą w testach
Nie przeładowuj - celuj w minimalny zestaw informacji, który w pełni opisuje oczekiwane zachowanie. Minimalny nie znaczy krótki
Ustaw ton, nie kontroluj każdego słowa - Claude lepiej działa z wytycznymi niż ze sztywnymi regułami. Zgadza się z tym przewodnik Fable 5 i wpis Anthropic z 24 lipca 2026
Opisz typowe scenariusze i zachowanie przy niepewności - np. „Gdy nie wiesz - powiedz wprost”. Nie wpisuj długiej listy przypadków brzegowych (ang. edge cases), bo Anthropic tego nie zaleca. Daj zamiast tego kilka różnorodnych przykładów
Testuj z różnymi pytaniami - typowymi i nietypowymi. Według Anthropic testy powinny odzwierciedlać prawdziwy rozkład zapytań, łącznie z przypadkami brzegowymi

Nowość dla Opus 5.5 i Sonnet 5.5: czy system prompt Twojej aplikacji czatowej każe Claude „zawsze dokładnie przemyśleć odpowiedź”? Na Opusie 5.5 rozważ usunięcie tej linii. W testach Anthropic odpowiedzi zaczynały się wtedy szybciej, bez wyraźnego spadku jakości. Podobną linię w instrukcjach projektu na claude.ai możesz przetestować tak samo.

Model sam decyduje, ile myśleć. Głównym pokrętłem jest poziom effort, czyli ile wysiłku model wkłada w myślenie (szerzej w lekcji o Adaptive Thinking). Na Sonnecie 5.5 prośba w system prompcie o krótsze myślenie też nie działa pewnie - steruj effortem.

Budujesz aplikację, do której użytkownicy wklejają cudze teksty? Dopisz w system prompcie notkę o tagach <pasted_content> - szczegóły w lekcji o technikach zaawansowanych.

Testowanie i iteracja - 4 kroki

Napisz pierwszą wersję system prompta
Przetestuj z 10+ różnymi pytaniami (łatwymi i trudnymi)
Zidentyfikuj problemy: gdzie Claude odpowiada nie tak, jak chcesz?
Popraw system prompt i wróć do kroku 2

Z mojego doświadczenia: iteruj, aż system prompt działa dobrze dla 90%+ przypadków. Pozostałe 10% obsłużysz instrukcjami w czacie. To heurystyka, nie norma Anthropic.

Anthropic radzi zacząć od drugiej strony: najpierw zapisz konkretne, mierzalne kryteria sukcesu, potem testuj prompt pod ich kątem. Przykład kryterium: „odpowiedź ma tabelę i najwyżej 200 słów”.

Ćwiczenie praktyczne: Zaprojektuj i stwórz 3 custom asystentów w Claude Projects:

1. Content Editor: Sprawdza i poprawia tekst (użyj szablonu z tej lekcji).

2. Data Analyst: Analizuje CSV. System prompt: „Jesteś analitykiem danych. Zawsze zacznij od eksploracji danych (ile wierszy, kolumny, braki). Potem trendy. Potem rekomendacje. Format: tabele + wykresy”.

3. Brainstorm Partner: Generuje pomysły. System prompt: „Jesteś kreatywnym strategiem. Na każde pytanie podaj minimum 10 pomysłów - 7 bezpiecznych i 3 odważne/szalone. Format: numerowana lista z jednozdaniowym opisem każdego pomysłu”.

Przetestuj każdego z co najmniej 10 różnymi pytaniami (łatwymi i trudnymi).

Co dalej

W następnej lekcji nauczysz się diagnozować i naprawiać nieskuteczne prompty - prompt debugging.